برخی حکایتها از نسلی به نسل دیگر بازگو میشود. بیشتر در حکایت با استعاره از اشیا و یا حیوانات، نابخردی انسان در رفتار و منشش به وی نشان داده می شود. گاهی حکایت آکنده از طنز یا هزل است. در ضمن حکایت نام آلبومی موسیقی مشهوری از استاد سیاوش قمیشی و مسعود فردمنش نیزمیباشدحکایت نوعی از داستان کوتاهاست که در آن درس یا نکته اخلاقی به
خواننده منتقل میگردد و معمولا این درس یا نکته در انتهای حکایت مشخص میشود.شخصیتهای یک حکایت ممکن است
افرادحیوانات یا اشیای بیجان باشند.زمانی که حیوانات به عنوان شخصیت مطرح هستند ممکناست مانند انسانها صحبت کنند
یااحساسات انسانی از خود نشان بدهند..
حکایتها معمولا طوری نوشته میشوند که خواننده به سادگی آنها را درک کند.ادبیاتی که در حکایتها به کار برده میشود
راادبیات تعلیمی مینامند.
برخی از حکایتها نسل به نسل به افراد منتقل میشوند.برخی از حکایتها سعی میکند با استعاره از اشیا و یا حیوانات نابخردی
انسان را در رفتار و منش به وی نشان بدهند.بعضی حکایات ممکن است آکنده از طنز یا هزل باشند.
بازیگران)قهرمان یا ضد قهرمان( در حکایت چهرهای کاملاً سیاه یا سفید دارند، یعنی؛ یا بسیار خوب و منزهاند یا بسیار بد و شرور. به ندرت در بعضی از حکایات بازیگری خاکستری که طبیعی و عادی باشد، میتوان دید. در حکایت صرفاً به بیان حالات و صفات بیرونی بازیگران توجه شده است و حالات درونی و ذهنی بازیگران نادیده گرفته شده است.
توصیفها در حکایت بسیار جزیی و الکن است.
زبان قصههای عامیانه زبان ادبی نیست
بسیاری از قصههای عامیانه که نوعی حکایت به شمار میآیند به صورت شفاهی انتقال یافتهاند، در ایران قصهپردازی و نقل حکایت از دیرباز مرسوم بوده، بسیاری از ویژگیهای ذکر شده را میتوان در نمونههای زیبایی از حکایتهای مثنوی معنوی، کلیله و دمنه، هفت پیکر، خسرو و شیرین و ... البته با زبان و پرداختی ادبی دید. صادق هدایت برخی از حکایتها و قصههای عامیانه را جمعآوری کرد، پس از او کسانی در این راه کوششهایی نمودند، از جمله علی اشرف درویشیان. حکایات سید اشرف الدین گیلانی در مجموعه "گلزار ادبی". یکی از بهترین نمونه های حکایت در زبان فارسی را میتوان در هزار و یک شب دید به گونه یی که در شرق و غرب بسیاری به تحقیق درباره هزارویک شب پرداخته اند. در ایران هم افرادی به این امر مشغول بوده و هستند، از جمله:محمدابراهیم اقلیدی (هزار و یک شب - دنیای قصه گویی)، بهرام بیضایی (ریشه یابی درخت کهن)، جلال ستاری (افسون شهرزاد) و نغمه ثمینی (کتاب عشق و شعبده).
در حکایات برخی از حیوانات به خاطر رفتار خاصی شناخته میشوند.
* شیر: اصالت یا شجاعت
* خروس: لافزنی
* طاووس: غرور
* روباه: فریبکاری
* گرگ: حرص و آز
* اسب: دلاوری
* گاو: نفهمی